नेपाल सरकार

कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय
पशु सेवा विभाग

खोरेत तथा सीमाविहीन पशु रोग अन्वेषण प्रयोगशाला

चपलि, बुढानिलकण्ठ, काठमाण्डौ

सोधिरहने प्रश्नहरू

खोरेत रोग भनेको के हो?

खोरेत रोग भनेको आर्थिक दृष्टिकोणले महत्वपूर्ण महामारीजन्य अति छिटो विषाणुयुक्त पशु रोग हो। यस रोगले खुरफट्टा जनावरहरु जस्तै गाई-भैँसी, भेँडा, बाख्रा, बङ्गुर लगाएत जनावरहरुलाई असर गर्दछ। 


खोरेत रोग के कारणले लाग्दछ?

खोरेतको कारक तत्व पिकोर्ना  (Picorna) समूहको एप्थो भाईरस (Aptho virus ) हो ।यो विश्वको सबैभन्दा सानो विषाणु हो।यस विषाणुका धेरै रुप हुन्छन( FMD type O, A, C, Asia 1, SAT 1, SAT2, SAT3 ) र रुप बदलिरहने हुन्छ ।

 


संसारमा सबैभन्दा धेरै पाइने खोरेत रोगको सेरोटाइप कुन हो?

संसारमा सबैभन्दा धेरै पाइने खोरेत रोगको सेरोटाइप 'ओ' हो। खोरेत रोगमा एउटा सेरोटाइप विरुद्ध खोप लगाउँदा अर्को सेरोटाइपको विरुद्ध रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता उत्पादन हुँदैन। 


खोरेतको विषाणु कस्तो प्रकृतिको विषाणु हो?

खोरेत विषाणु एकल-स्ट्र्यान्डेड, प्लस-सेन्स आर.एन.ए विषाणु हो जसमा लगभग ८५०० बेस पेएरहरुलाई ४ वटा संरचनात्मक प्रोटिनहरुले घेरेको हुन्छ भने बाहिय सतहमा आइकोसा हेड्रल क्याप्सिड हुन्छ।

 

नेपालमा खोरेत रोगको अवस्था के रहेको छ?

नेपालमा खोरेत रोग सूचिकृत पशु रोगका रुपमा रहेको छ जसको अर्थ हुन्छ यो रोग नेपालमा आर्थिक हिसाबले महत्वपूर्ण सीमाबिहीन पशु रोग हो।

 

नेपालमा हाल खोरेत रोगका कुन कुन सेरोटाइप देखा परेका छन?

नेपालमा हाल खोरेत रोगका सेरोटाइप O A सक्रिय रूपमा रहेका छन्। आर्थिक वर्ष २०७८/०७९ देखि २०८०/०८१ सम्म मुख्यतया सेरोटाइप O मात्र प्रचलनमा थियो। तर, आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ मा सेरोटाइप A पनि पुष्टि भएको छ।

 


खोरेत रोग निदानका लागि सबैभन्दा उपयुक्त नमुना के हो ?

खोरेत रोग निदानका लागि सबैभन्दा उपयुक्त नमुनाहरू;

  • मुख, जिब्रो, गिजा र खुर वरिपरिको ताजा घाउको स्वाब एवं तन्तु नमुना एवं मुख वरिपरि आउने पानी फोका भित्रको झोल
  • सिरम (रोग लागेको पछिल्लो अवस्थामा)
  • मरेको पशुको लिम्फनोड, फियो, मुटु आदी।

 


खोरेत रोगका विरुद्ध खोप उपलब्ध छ? छ भने खोपको तालिका के-के हुन्?

खोरेत रोगका लागि विभिन्न सिरोटाइपहरु विरुद्ध खोपहरु उपलब्ध रहेको छ।

 खोरेत बिरुद्धको खोप तालिका:

खोरेत रोग विरुद्बको खोप (Trivalent killed vaccine; Virus Strains O, A and Asia -1)लगाउने तालिका

 

गाई, भैसि तथा भेडा, वख्रा

सुङ्गुर/बंगुर

पहिलो पटक

४ महिनाको उमेरमा

२ महिनाको उमेरमा

दोस्रो पटक

पहिलो पटक खोप लगाएको १ महिना पछि

पहिलो पटक खोप लगाएको १ महिना पछि

पू: खोप

प्रत्येक ६-६ महिनामा

प्रत्येक ६-६ महिनामा

 


खोरेत खोपलाई कति तापक्रममा भण्डारण गर्नुपर्छ?

खोरेत खोपलाई सामान्यतया +°C देखि +८°C तापक्रममा भण्डारण गर्नुपर्छ।

 


खोरेतको खोप लगाएपछि कति समयसम्म रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता रहन्छ?

खोरेत रोगको खोपले करिब ६-८ महिनासम्म रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता प्रदान गर्दछ। त्यसैले, हरेक ६ महिनामा (वर्षमा दुई पटक) खोप लगाउन सिफारिस गरिन्छ।